HTR TV Livestream | TV 42 Ziggo Digitaal
Het gasverdeelstation aan de Parallelweg West in Vlijmen, 1955. (foto Beeldbank SALHA nr. vlm09131)

HTR TV | Ziggo 42

vrijdag, 18 januari 2019 | 19:00

Kookt op gas!

Het Streekarchief

In aflevering 39 treffen presentator Leo Swaans en streekarchivaris Hildo van Engen elkaar op de grens van Vlijmen en Nieuwkuijk bij een klein maar fraai gebouwtje dat de meeste voorbijgangers waarschijnlijk nooit is opgevallen. Het is het eerste gasstation van Vlijmen, dat diende om de gasdruk te kunnen regelen en het gasverbruik te meten. Het werd opgeleverd in 1954, nadat burgemeester Van Hout eerder dat jaar met feestelijk vertoon de eerste gasbuis in de grond had gelegd. In een nog feestelijker entourage werd in 1955 door Commissaris van de Koningin De Quay symbolisch de eerste Vlijmense gasvlam ontstoken. Aanvankelijk was het aantal aansluitingen zo gering, dat het verbruik soms niet kon worden gemeten. Toch ontving het Gemeentelijk Gasbedrijf van Vlijmen binnen enkele maanden al vijfhonderd verzoeken om een aansluiting. Dit gas was zogeheten ‘mijngas’ of ‘cokesovengas’, dat werd vervaardigd uit steenkool. Het gas was afkomstig van de Staatsmijnen in Zuid-Limburg. Er was voor de infrastructuur een nauwe samenwerking met het gemeentelijke energiebedrijf van ’s-Hertogenbosch.

Niet lang daarna stapte Nederland massaal over op aardgas, nadat in 1959 in Slochteren een van de grootste aardgasvelden ter wereld was gevonden. In Vlijmen zorgde dit ervoor dat in 1966 een tweede gasstation werd gebouwd, pal achter het gasstation uit 1955. Eind 1966 stapte Vlijmen over op aardgas, evenals veel andere plaatsen in deze omgeving.

De overheid stimuleerde het gebruik van aardgas enorm, met een grootscheepse publiciteitscampagne. Een heel klein relict daarvan is nog altijd te vinden aan de Demer in Heusden, waar een klein putje in het straatplaveisel, uit de jaren zestig, een opmerkelijke oproep doet aan voorbijgangers: Kookt op gas! De komst van aardgas bracht niet alleen veel gemak in de keuken met zich mee, maar was ook een enorme verbetering voor de volkshuisvesting: centrale verwarming.

In het Streekarchief ontdekken Swaans en Van Engen dat het gebruik van gas in huishoudens en bedrijven al veel ouder is dan het midden van de twintigste eeuw. Veel steden, hoe klein ze ook waren, beschikten al veel langer over een eigen gasvoorziening. Het stadsbestuur van Heusden bijvoorbeeld gaf in 1866 toestemming tot de bouw van een gasfabriek. In deze fabriek, die een particuliere onderneming was, werd gas gewonnen uit steenkool. In het Streekarchief bekijken Swaans en Van Engen de aanbestedingsvoorwaarden, die zijn opgenomen in de notulen van de gemeenteraad uit 1866. Ook komt een brief op tafel uit 1946, afkomstig van Willem van der Vorm, de schatrijke Rotterdammer die was verbonden aan de Holland America Lijn had gered en die ook bekend is als de schenker van een omvangrijke kunstverzameling aan museum Boymans van Beuningen. Hij was ook president-commissaris van de Heusdense gasfabriek. Na de Tweede Wereldoorlog werd het steeds lastiger om een kleinschalige gasfabriek rendabel te houden. Na jarenlang gesteggel tussen Van der Vorms gasfabriek en het Heusdense gemeentebestuur werden in 1953 de banden verbroken en stapte Heusden alsnog over op gas dat afkomstig was van de Staatsmijnen.

Het dorp Vlijmen beschikte zelfs over een eigen gemeentelijk Gasbedrijf. In het archief van dat gasbedrijf Vlijmen bevindt zich een telegram uit de strenge winter van 1956, waarin Staatsmijnen de gemeente waarschuwt om het gasstation vooral vorstvrij te houden. Enkele krantenknipsels werpen een goed licht op het feestelijke karakter van de ingebruikname van het Vlijmense gasnet in 1955.

Stadsgas, mijngas en aardgas hebben onze samenleving veel gebracht. Maar de oproep ‘Kookt op gas!’ vindt tegenwoordig steeds minder weerklank. De huidige discussie over gas is heel anders. De schade aan de bodem is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Op termijn nemen we afscheid van fossiele brandstoffen en zijn we aangewezen op alternatieve energiebronnen.

HTR TV | Ziggo 42

zaterdag, 19 januari 2019 | 19:00

HTR Actueel

HTR-tv zendt zaterdagavond 19 januari vanaf 19.00 uur het volgende uit:

  • Van Dam tot Dam Bèttel
  • Dansclub Swingende Senioren Drunen
  • Opening Het Gastenhuis Vlijmen

Herhaling zondagavond vanaf 20.00 uur.

vrijdag, 18 januari, 2019 - 11:08

De schrik zit er nog in, een jaar na de superstorm

Op 18 januari 2018 raasde een van de zwaarste stormen van de afgelopen 50 jaar over het land. De...
vrijdag, 18 januari, 2019 - 10:46

Ondernemer mag 28 garages bouwen achter Langemeer in Kaatsheuvel

KAATSHEUVEL - Achter de woningen aan de Langemeer en de Marktstraat in Kaatsheuvel komen 28...
vrijdag, 18 januari, 2019 - 10:46

Ruiten niet ijsvrij: politie Waalwijk deelt bekeuringen van 240 euro uit

WAALWIJK - De politie heeft vrijdagmorgen op diverse plaatsen in Kaatsheuvel, Loon op Zand en...
vrijdag, 18 januari, 2019 - 10:24

Verzet van dorpsraden: ‘Nieuwe haven in Waalwijk moet niet in weekenden open’

WAALWIJK/DRONGELEN - Het stuit op onoverkomelijke bezwaren bij de dorpsraden in Drongelen, Eethen...
vrijdag, 18 januari, 2019 - 09:08

Esmeralda Schütz op tweesprong

WAALWIJK - In Theater De Leest wordt in februari de muziektheatervoorstelling 'Heen en terug,...
vrijdag, 18 januari, 2019 - 09:01

Nelleke Haverhals uit Sprang-Capelle spiegelt haar eigen leven in strips

SPRANG-CAPELLE - 'Het buitenleven van Roos' ,zo heet de strip die Nelleke Haverhals uit Sprang-...
vrijdag, 18 januari, 2019 - 08:59

Meeuwens gezin ruilde een week van woonplaats voor tv-programma: ‘Leuk om mee te maken’

Uitbater Wilbert Dekkers (47) van het Dorpshuis in Meeuwen had ‘s middags al een berg friet...
vrijdag, 18 januari, 2019 - 08:01

Bløf toegevoegd aan line-up Benederpop in Almkerk

ALMKERK – De organisatie van Benederpop heeft een nieuwe naam toegevoegd aan de line-up. Eerder...
donderdag, 17 januari, 2019 - 22:04

Sfeervolle lichtjesavond crematorium De Maaslanden in Nieuwkuijk

HEUSDEN - Het is belangrijk dat nabestaanden een plek hebben om hun overleden dierbare te herdenken...
donderdag, 17 januari, 2019 - 21:21

Edwin Straver beste kistrijder: ‘Ik was zo bang dat ie nog kapot zou gaan’

Edwin Straver heeft bij de Dakar Rally de Motul Orginals gewonnen, het kistklassement voor...