Een oorlogsdagboek uit Herpt

Aflevering: 
46
Uitzending: 
vrijdag, 18 oktober 2019 | 19:00

In aflevering 46 uit deze reeks staan presentator Leo Swaans en streekarchivaris Hildo van Engen opnieuw stil bij de bevrijding van onze regio, dit jaar precies 75 jaar geleden. Swaans en Van Engen treffen elkaar in Herpt, naar aanleiding van de publicatie (op 23 oktober a.s.) van het oorlogsdagboek van Jan Durenkamp.

Jan Durenkamp was in de oorlogsjaren assistent-directeur van de zuivelfabriek in Herpt. In de laatste maanden voor de bevrijding hield hij een dagboek bij, waaruit blijkt hoezeer de inwoners van deze streek in de maanden september tot en met november 1944 leefden tussen hoop en vrees. Durenkamps dagboek begint rond Dolle Dinsdag (5 september 1944) toen heel Nederland in de ban raakte van de aanstaande bevrijding. Maar die liet beneden de rivieren nog enkele maanden op zich wachten.
Uit het oorlogsdagboek van Jan Durenkamp komt duidelijk naar voren met hoeveel onzekerheid het wachten op de bevrijding gepaard ging. Telkens zijn er nieuwe geruchten over de opmars van de geallieerden en het optreden van de Duitse bezetter, zowel in Herpt en omgeving als verder weg. Regelmatig zorgden beschietingen van vliegtuigen boven Herpt voor een fantastisch schouwspel, dat te vergelijken was met indrukwekkend vuurwerk. Naarmate de geallieerden verder oprukken naar het noorden, blazen meer en meer Duitse militairen de aftocht. Vanwege de nabijheid van belangrijke verbindingen over de Maas zoals het Bernse veer en de Heusdense brug trekken veel Duitse soldaten door Herpt, waarbij ze van alles plunderen, van fietsen tot koeien. De medewerkers van de zuivelfabriek moeten herhaaldelijk een list verzinnen om te voorkomen dat ze de voorraad boter moeten afstaan.

De bevrijding bracht in Herpt en omgeving niet direct veel vreugde. Omdat de Bergsche Maas vanaf begin november maandenlang de frontlinie bleef, was het er vooralsnog even gevaarlijk als voorheen. Net als andere dorpen werd ook Herpt eind 1944 geheel geëvacueerd. Die episode wordt in het dagboek van Jan Durenkamp niet meer beschreven. Na zijn huwelijk met de uit Herpt afkomstige An van Beijnen in 1947 verhuisde Durenkamp naar andere delen van het land. Zijn dagboek brengt ons de onzekere dagen van 1944 in blijvende herinnering.

De uitzending van Het Streekarchief is te zien op Ziggokanaal 42 vanaf vrijdag 18 oktober om 19.00 uur. Daarna worden de uitzendingen met enige regelmaat herhaald.

De Herptse zuivelfabriek Sint-Isidorus met de woning van de directeur, foto uit 1962 (foto: SALHA)
Portret van Jan Durenkamp (foto: familie Durenkamp)
De Heusdense brug werd kort voor de bevrijding opgeblazen (foto: SALHA)
Presentatie: