Heusdense gouverneur Johan Theodoor baron van Friesheim (1642-1733) centraal in Het Streekarchief

Uitzending: 
vrijdag, 17 april 2015 | 19:00

In deze zesde uitzending neemt van Engen presentator Leo Swaans mee naar het koor van de Grote- of Catharijnekerk in Heusden, waar het grafmonument en de grafkelder van gouverneur Johan Theodoor baron van Friesheim gesitueerd is.

Stad en Land van Heusden stonden vanaf het einde van de zestiende tot en met de achttiende eeuw onder het militaire bevel van een gouverneur. Deze was ter plaatse de hoogste vertegenwoordiger van de Staten van Holland. Aanvankelijk zetelde deze gouverneur in het kasteel van Heusden, maar na de kruitramp van 1680 kon daar geen sprake meer van zijn. Een van de meest tot de verbeelding sprekende gouverneurs is Johan Theodoor baron van Friesheim (1642-1733). Hij was de zoon van een Duitse edelman, en maakte een mooie militaire carrière in Hollandse dienst.  Begin achttiende eeuw voerde hij zelfs Nederlandse troepen aan in Portugal. Terug in de Lage Landen werd hij in 1709 gouverneur van Heusden; hij was toen al achter in de zestig. Friesheim bleef gouverneur van Heusden tot aan zijn dood in 1733, op 91- of 92-jarige leeftijd! Eerder dat jaar was hij nog benoemd tot gouverneur van ’s-Hertogenbosch, maar van die benoeming heeft hij niet lang meer kunnen genieten. In Heusden herinneren nog twee dingen aan baron Van Friesheim: het Gouverneurshuis, waar hij enige tijd in woonde, en een bijzonder grafmonument in de Grote Kerk, ontworpen door Daniel Marot, en uitgevoerd door de beeldhouwer Jan Baptist Xavery. Dit praalgraf is een monument, geen tombe, want Friesheim is begraven in een grafkelder elders in het koor van de kerk. Die kocht hij tweedehands van een andere familie; de tekst van de koopakte is te vinden in het Streekarchief. Daar ligt nog een heel bijzonder document: het adelsdiploma van vader Godfried van Friesheim, die in 1640 door de Duitse keizer Ferdinand III tot ridder geslagen werd, als dank voor bewezen militaire diensten.

Portret Gouverneur Johan Theodoor baron van Friesheim (1642-1733)
Verluchting van het adelsdiploma Godfried van Friesheim, 1640
Graftombe gouverneur Johan Theodoor baron van Friesheim in de Grote of St. Catherijnekerk in Heusden, aangekocht 23 oktober 1719